Wet dwangsom en beroep bij niet tijdig beslissen

Denkt u in aanmerking te komen voor een subsidie? Gaat u een bouw-, sloop- of monumentenvergunning aanvragen? Overweegt u voor bepaalde kosten een aanvraag om bijzondere bijstand te versturen? Wilt u een woonvoorziening op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning ontvangen? Gaat u een café openen en heeft u een drank- en horecavergunning nodig?

In al deze gevallen moet u een aanvraag indienen bij de gemeente. Nadat u de aanvraag heeft gedaan, moet u wachten tot het verantwoordelijke bestuursorgaan (de raad, het college of de burgemeester) een beslissing heeft genomen. Die beslissing is belangrijk voor u, dus u wilt zo snel mogelijk weten waar u aan toe bent. Daarom wordt op 1 oktober 2009 de nieuwe Wet dwangsom en beroep bij niet tijdig beslissen van kracht. Deze wet, die leidt tot aanpassing van de Algemene wet bestuursrecht, versterkt uw positie in het geval dat hetverantwoordelijke bestuursorgaan niet tijdig over uw aanvraag beslist. Hiertoe biedt de wet drie instrumenten, te weten: een dwangsomregeling, een beroepsregeling en extra gronden waarmee een bestuursorgaan de oorspronkelijke beslistermijn kan opschorten.
 

Wat is ‘niet tijdig’?

Een bestuursorgaan dat ‘niet tijdig’ beslist, overschrijdt de beslistermijn. Dat kan een wettelijke termijn zijn: soms staat in de wet welke termijn voor een beslissing staat. Als er geen wettelijke termijn is, geldt een redelijke termijn. Wat redelijk is, hangt af van de soort beslissing. Dat kan enkele weken of maanden zijn, maar in sommige gevallen ook een paar dagen. Het uitgangspunt is: niet langer dan nodig is om een goede beslissing te kunnen nemen.
 

Welke voordelen heeft de wet voor u?

Verstrijkt de wettelijke of de redelijke termijn toch zonder dat het verantwoordelijke bestuursorgaan beslist over uw aanvraag? Dan stuurt u het bestuursorgaan waarbij u de aanvraag heeft ingediend een brief, waarin u vraagt om een dwangsom. Hiermee stelt u het bestuursorgaan ‘in gebreke’. Deze heeft dan twee weken de tijd om alsnog een beslissing te nemen. Gebeurt dat niet, dan verbindt de nieuwe wet daaraan twee gevolgen:
 
1. De dwangsom begint automatisch te lopen (dwangsomregeling)
Als u het bestuursorgaan in gebreke heeft gesteld en twee weken daarna is er nog geen beslissing, dan heeft u recht op een dwangsom voor elke dag dat de beslistermijn overschreden wordt. De dwangsom loopt ten hoogste 42 dagen en bedraagt maximaal € 1.260,-.
 
2. U kunt direct beroep instellen (beroepsregeling)
Als u het bestuursorgaan in gebreke heeft gesteld en twee weken daarna is er nog geen beslissing, dan kunt u bovendien meteen beroep instellen bij de rechter. U hoeft dus niet meer (zoals in de huidige situatie) eerst bezwaar te maken tegen het uitblijven van een beslissing. Verklaart de rechtbank het beroep gegrond, dan is het bestuursorgaan verplicht om alsnog binnen twee weken te beslissen.
 

Opschorten beslistermijn

Het is in uw eigen belang en in het algemeen belang dat een bestuursorgaan een weloverwogen beslissing neemt over uw aanvraag. Daarom kan het nodig zijn dat het verantwoordelijke bestuursorgaan meer tijd krijgt om te beslissen. In een aantal gevallen kan het de beslistermijn opschorten. Bijvoorbeeld als het gemeentehuis is afgebrand, als het bestuursorgaan moet wachten op aanvullende informatie van u of uit het buitenland, als het bestuursorgaan zo veel informatie van u ontvangt dat een beslissing onmogelijk binnen de beslistermijn genomen kan worden of als u schriftelijk instemt met de opschorting van de oorspronkelijke beslistermijn. In de Algemene wet bestuursrecht staat vanaf 1 oktober 2009 ook hoe het  bestuursorgaan u moet informeren over de opschorting van de beslistermijn.
 

De procedure in het kort

Zodra de nieuwe wet van kracht is ziet de procedure er in stappen als volgt uit:
1. U dient een aanvraag in;
2. De beslistermijn verstrijkt zonder beslissing;
3. Als aanvrager stelt u het bestuursorgaan waarbij u de aanvraag heeft ingediend schriftelijk in gebreke;
4. Twee weken verstrijken zonder beslissing;
5. De dwangsom gaat automatisch lopen (max. 42 dagen en € 1.260,-) én u kunt direct beroep instellen bij de rechter;
6. Als u direct beroep heeft ingesteld en de rechter verklaart het beroep gegrond, dan moet het bestuursorgaan alsnog binnen twee weken beslissen.
 

Overgangsrecht

Voor aanvragen die zijn ingediend vóór 1 oktober 2009 geldt het oude recht. Dit houdt in dat u als aanvrager eerst bezwaar bij het verantwoordelijke bestuursorgaan moet maken tegen het uitblijven van een beslissing; pas daarna kunt u beroep instellen bij de rechter. Ook de dwangsomregeling is op dergelijke aanvragen niet van toepassing.
 

Bezwaar en administratief beroep

De nieuwe wet heeft niet alleen betrekking op beslissingen op aanvragen maar is ook van toepassing op bepaalde beslissingen op bezwaar en administratief beroep. Het verantwoordelijke bestuursorgaan heeft dan al besloten op uw aanvraag en u heeft tegen deze beslissing bezwaar gemaakt of administratief beroep ingesteld. Ook bij beslissingen op bezwaar en administratief beroep geldt dat u bij overschrijding van de beslistermijn het verantwoordelijke bestuursorgaan schriftelijk “in gebreke” kunt stellen, waarna het een termijn van twee weken heeft om alsnog een beslissing op uw bewaar of administratief beroep te nemen. Laat het bestuursorgaan dit na dan heeft u ook in dit geval recht op een dwangsom voor elke dag dat de beslistermijn overschreden wordt. De dwangsom loopt ten hoogste 42 dagen en bedraagt maximaal € 1.260,-. Let u er wel op dat tegelijk met de nieuwe wet dwangsom en beroep bij niet tijdig beslissen een andere wet in werking treedt die voorziet in aanpassing van de beslistermijnen voor bezwaar- en
administratief beroepschriften in de Algemene wet bestuursrecht.
 

Heeft u vragen?

Als u nog vragen heeft over de Wet dwangsom en beroep bij niet tijdig beslissen kunt u contact opnemen met ons klantcontactcentrum via tel. 0226 33 44 33 en vragen naar de afdeling Bestuurs- en managementondersteuning. Als u vragen heeft over de afhandeling van een concrete aanvraag of over een door u ingediend bezwaarschrift kunt u daarover informatie krijgen bij de betreffende behandelend ambtenaar.
 
Meer informatie over deze wet vindt u ook op:
www.minbzk.nl/onderwerpen/openbaar-bestuur/goed-openbaar/wet-dwangsom