In de bodem bevindt zich grondwater. Dit is water dat via sloten, meren en rivieren in de bodem is gezakt. Ook regenwater infiltreert in de bodem en zakt tot het niet verder kan; namelijk tot een laag grond die geen water doorlaat. Boven deze laag raakt de grond ‘verzadigd’, de grond kan geen water meer opnemen.

De hoogte waar deze verzadiging optreedt, is de grondwaterstand (of: het grondwaterpeil). Het water eronder noemen we grondwater. Hierin zitten allerlei stoffen die ook in de bodem voorkomen. In het westen van Nederland zit het grondwaterpeil soms maar enkele decimeters onder het maaiveld. In andere gebieden ligt het juist tientallen meters diep. Bijvoorbeeld in de Veluwe. In Langedijk ligt de grondwaterstand 0,5 tot 1,5 meter onder het maaiveld.
Grondwater stroomt in de richting waar het waterniveau lager is. Dat gaat heel langzaam, vaak maar enkele meters per jaar.