De grondwaterstand wordt door een groot aantal zaken beïnvloed, namelijk:

• Hoeveel regen er valt; 
• Hoeveel (regen)water verdampt;
• Uit welke lagen de bodem bestaat: zandgrond laat gemakkelijk water door, echter klei of veen veel minder goed; 
• De afstand tot het oppervlaktewater en het peil hiervan; 
• Tunnels en garages onder de grond, hierdoor kan het grondwater worden opgestuwd; 
• Door eventuele grondwaterwinning in de omgeving kunnen lokaal sterke dalingen in het grondwaterpeil ontstaan; 
• Door zettingen en bodemdaling komt het grondwater steeds meer richting het maaiveld.

Het grondwatersysteem zit heel ingewikkeld in elkaar. Het is (meestal) onzichtbaar en houdt zich niet aan gemeentegrenzen. We kunnen het zelf lastig beïnvloeden. Terwijl het wel grote invloed kan hebben op de functies van de grond.

Duizend jaar geleden lag het grootste deel van West-Nederland boven de zeespiegel. Inmiddels liggen grote delen van Zeeland, Zuid-Holland, Noord-Holland, Friesland en Groningen onder zeeniveau. Het hoogteverschil tussen de bodem en de zeespiegel wordt steeds groter. Het kost meer en meer moeite om de voeten in die gebieden droog te houden. Om het inklinken en rotten van veen tegen te gaan, moeten we het waterpeil in veengebieden eigenlijk hoog houden. Maar voor de landbouw is een lager grondwaterpeil beter, anders tast het water de gewassen aan.